Pravni okvir

Pravni okvir sistema visokog obrazovanja i obezbjeđivanja kvaliteta

Pravni okvir sistema visokog obrazovanja i obezbjeđivanja kvaliteta u Crnoj Gori čine Zakon o visokom obrazovanju,  Zakon o akademskom integritetu, kao i set standarda i podzakonskih akata.

Strateški okvir sistema visokog obrazovanja definisan je Strategijom razvoja visokog obrazovanja.

Zakonom o visokom obrazovanju (oktobar 2025. godine) definisano je da poslove obezbjeđivanja kvaliteta visokog obrazovanja obavlja AKVO, u skladu sa evropskim standardima i smjernicama.

U vezi sa tim, nadležnosti AKVO koje proizilaze iz člana 132, pomenutog Zakona su sljedeće:

1) sprovodi postupak akreditacije i izdaje sertifikat o akreditaciji studijskog programa na osnovu izvještaja o akreditaciji;

2) sprovodi postupak reakreditacije i izdaje sertifikat o reakreditaciji ustanove na osnovu izvještaja o reakreditaciji;

3) utvrđuje standarde i kriterijume za internu i eksternu evaluaciju, u skladu sa ESG standardima;

4) sprovodi periodičnu ocjenu kvaliteta rada licenciranih ustanova na zahtjev ovlašćenog organa ustanove ili Ministarstva;

5) utvrđuje metodologiju na osnovu koje vrši klasifikaciju ustanova;

6) utvrđuje listu eksperata za akreditaciju, odnosno reakreditaciju na osnovu javnog poziva;

7) sarađuje sa ustanovama i privredom u obezbjeđivanju i unapređivanju kvaliteta visokog obrazovanja;

8) predlaže mjere za unapređivanje kvaliteta visokog obrazovanja na osnovu analize izvještaja o internoj i eksternoj evaluaciji i dostavlja ih Ministarstvu;

9) vodi registar akreditovanih studijskih programa i reakreditovanih ustanova;

10) daje mišljenje o inostranom studijskom programu u postupku priznavanja inostrane obrazovne isprave radi zapošljavanja, u skladu sa posebnim zakonom; i

11) vrši druge poslove u skladu sa zakonom.

Obezbjeđivanje i unapređenje kvaliteta ostvaruje se kroz internu evaluaciju, odnosno samoevaluaciju ustanova visokog obrazovanja, i eksternu evaluaciju koju sprovodi AKVO, kroz postupke akreditacije studijskih programa i reakreditacije ustanova visokog obrazovanja. U okviru svojih nadležnosti, AKVO vrši i akreditaciju posebnih programa usavršavanja i mikro-kredencijala.

Pored zakonskog okvira, obezbjeđivanje kvaliteta visokog obrazovanja regulisano je:

Pravilnikom o postupku akreditacije studijskih programa, sadržaju i obliku sertifikata o akreditaciji, koji je donijelo Ministarstvo prosvjete, kao i standardima i aktima koje je donijela AKVO, a to su:

• Pravila o postupku reakreditacije ustanove visokog obrazovanja;
• Pravila o postupku akreditacije programa cjeloživotnog učenja;
• Standardi i smjernice za akreditaciju studijskih programa;
• Standardi i smjernice za reakreditaciju ustanova visokog obrazovanja;
• Standardi i smjernice za akreditaciju Agencije za obezbjeđivanje kvaliteta visokog obrazovanja;
• Set pratećih obrazaca i zahtjeva za sprovođenje postupaka akreditacije i reakreditacije;
• Interna procedura za sprovođenje postupka reakreditacije ustanove visokog obrazovanja;
• Interna procedura za sprovođenje postupka akreditacije studijskog programa.
• Poslovnik o radu Komisije za akreditaciju studijskog programa;
• Pravila o sadržaju i načinu vođenja registra akreditovanih studijskih programa i reakreditovanih ustanova visokog obrazovanja;
• Pravila o sadržaju ankete za studente i osnovne odredbe.

Visoko obrazovanje u Crnoj Gori stiče se na ustanovama visokog obrazovanja, i to na univerzitetima, fakultetima, umjetničkim akademijama i visokim školama. Ove ustanove mogu biti u državnom ili privatnom vlasništvu. U okviru javnih ustanova fakulteti nemaju svojstvo pravnog lica, dok kod privatnih ustanova fakulteti mogu imati svojstvo pravnog lica, što utiče na njihov pravni i organizacioni status.

Zakonom o visokom obrazovanju u Crnoj Gori iz oktobra 2025. godine uvedene su značajne promjene u strukturi i organizaciji studijskih programa. Sistem visokog obrazovanja obuhvata tri nivoa studija: osnovne, postdiplomske i doktorske studije.

• Osnovni studijski programi mogu imati obim od 180 ili 240 ECTS kredita.
• Postdiplomski studijski programi dijele se na specijalističke i master studije, pri čemu specijalističke studije nose 60 ECTS kredita, dok master studije mogu imati obim od 60 ili 120 ECTS kredita.
• Doktorski studijski programi organizuju se isključivo kao akademski i imaju obim od 180 ECTS kredita.
• Zakon prepoznaje i integrisane studijske programe, čiji obim iznosi 300 ili 360 ECTS kredita.