Bolonjski proces i aktivnosti Crne Gore u Grupi za praćenje Bolonjskog procesa (BFUG)
Bolonjska deklaracija je zajednička deklaracija evropskih ministara obrazovanja potpisana u Bolonji u junu 1999. godine, usmjerena ka reformi sistema visokog obrazovanja Evrope i predstavlja temelj Bolonjskog procesa.
Kroz participiranje u Bolonjskom procesu, zemlje potpisnice Bolonjske deklaracije potvrđuju i svoje participiranje u okviru Evropskog prostora visokog obrazovanja (EHEA).
EHEA kao inicijativa je formalno pokrenuta 12. marta 2010. godine na Ministarskoj konferenciji u Budimpešti i Beču. Cilj ove inicijative je intenziviranje saradnje između institucija visokog obrazovanja širom Evrope i unapređenje mobilnosti. Trenutno, ukupno 49 zemalja čini Evropski prostor visokog obrazovanja.
Osnovni cilj implementacije Bolonjske deklaracije je da svakom studentu garantuje sticanje kvalitetnog znanja, sposobnosti i vještina koje ga čine konkurentnim, kako na lokalnom, tako i na regionalnom i globalnom tržištu rada.
Bolonjski proces ostvaruje taj cilj kroz reformisani sistem visokog obrazovanja koji čine tri ciklusa studija i evropski sistem prenosa kredita (ECTS), kao mjere obima studija. Takođe, reformisani sistem karakteriše uvođenje koncepta obezbjeđenja i kontinuirane kontrole kvaliteta, uvođenje “dopune diplome” (Supplement) kao pratećeg dokumenta koji opisuje studijski program i stečeno znanje, vještine i kompetencije, intenziviranje mobilnosti studenata i nastavnog osoblja, priznavanje stečenih kvalifikacija i diploma u skladu sa Lisabonskom konvencijom, uključivanje studenata kao partnera u obrazovnom procesu i u donošenju odluka, kao i razvoj koncepta cjeloživotnog učenja.
Crna Gora participira u Bolonjskom procesu još od 2003. godine, a 2007. godine na Ministarskoj konferenciji održanoj u Londonu, potvrđeno je članstvo i status Crne Gore u tom procesu kao samostalne i međunarodno priznate države. Kroz participiranje u Bolonjskom procesu, Crna Gora potvrđuje i svoje djelovanje u okviru EHEA. Na Ministarskoj konferenciji u Jerevanu 2015. godine, Crna Gora se obavezala da će dosljedno primjenjivati „Evropske standarde i smjernice za obezbjeđenje kvaliteta u Evropskom prostoru visokog obrazovanja (ESG)“. Rukovođena tim ciljem, Vlada Crne Gore je 2017.godine donijela Odluku o osnivanju Agencije za kontrolu i obezbjeđenje kvaliteta visokog obrazovanja (AKOKVO).
Grupa za praćenje Bolonjskog procesa (Bologna Follow-up Group – BFUG)
BFUG je izvršna struktura koja nadgleda Bolonjski process i formirana je 1999. godine. BFUG-u je povjerena priprema ministarskih konferencija, političkih foruma, nadgledanje Bolonjskog procesa između ministarskih konferencija i izrada izvještaja o implementaciji Bolonjskog procesa. Sastanci BFUG-a igraju važnu ulogu u razvoju Evropskog prostora visokog obrazovanja (EHEA).
Ministarstvo prosvjete je u martu 2023. godine za predstavnika Crne Gore u BFUG-u imenovalo Milicu Kavedžić, pomoćnicu direktora AKOKVO. Time je Crna Gora nakon dužeg vremena obnovila svoje međunarodno prisustvo u krovnoj strukturi Evropskog prostora visokog obrazovanja (EHEA).
Na Ministarskoj konferenciji održanoj 29. i 30. maja 2024. godine u Tirani, Albanija, usvojen je novi Tirana Communique – dokument koji predstavlja svojevrsni okvir djelovanja u sistemu visokog obrazovanja širom EHEA, u periodu do sledeće Ministarske konferencije, koji je označio određene reforme i trendove u obezbjeđenju kvaliteta koje će započeti tokom 2025. godine.
Na pomenutoj Ministarskoj konferenciji učestvovala je i crnogorska delegacija i time se obavezala za sprovođenje usvojenih reformi na prostoru EHEA.
Tirana Communique je potvrdio posvećenost zemalja EHEA ispunjavanju 3 ključne obaveze Bolonjskog procesa: tri ciklusa studija, priznavanje diploma i obezbjeđenje kvaliteta visokog obrazovanja.
Dalje, obezbjeđenje kvaliteta u skladu sa Evropskim standardima i smjernicama (ESG), akademski integritet, uključenost studenata u upravljačke strukture, cjeloživotno učenje, dostizanje ciljeva održivog razvoja UN-a (SDGs), adekvatna primjena vještačke inteligencije (AI), kao i mobilnost studenata (najmanje 20% studenata), predstavljaju neke od najvažnijih smjernica budućih pravaca razvoja visokog obrazovanja do 2030. godine, a koji su definisani ovim dokumentom.
Implementacija dogovorenih obaveza, koje proizilaze iz Tirana Communique, zahtijeva aktivan doprinos svih stejkholdera u sistemu visokog obrazovanja, kako bi se studentima omogućilo sticanje kvalitetnog visokog obrazovanja, zasnovanog na fundamentalnim vrijednostima definisanim ovim dokumentom.